Wielki Tydzień – Wskazania Biskupa Diecezjalnego Edwarda Dajczaka

Zarządzenie Biskupa Koszalińsko-Kołobrzeskiego

na Wielki Tydzień i Triduum Paschalne 2021 roku,

dotyczące czynności liturgicznych i duszpasterskich
w czasie epidemii SARS-CoV-2

(wybrane zagadnienia)

 

Zachowywanie cywilnych przepisów sanitarnych

1. We wspólnym komunikacie ministra zdrowia dr. Adama Niedzielskiego i sekretarza generalnego Konferencji Episkopatu Polski bp. Artura Mizińskiego, czytamy:

Trzecia fala epidemii jest faktem i stanowi obecnie największe zagrożenie dla zdrowia oraz życia Polaków. Wobec rosnącej liczby zakażeń nie można pozostawać obojętnym. Dziś potrzeba nam odpowiedzialności, zarówno tej indywidualnej, jak i zbiorowej. Obok szczepionki jest to nasza najważniejsza broń w walce z epidemią. Dlatego o tę odpowiedzialność apeluje zarówno władza świecka jak i duchowna. Naszą wspólną troską jest dziś ochrona zdrowia i życia wszystkich Polaków, dlatego w takim samym stopniu wszyscy jesteśmy wezwani do zachowania istniejących zasad i obostrzeń sanitarno-epidemiologicznych. Przestrzegając ich wykazujemy się troską o naszych rodaków. Najwyższym dobrem doczesnym jest zawsze zdrowie i życie. Brak dbałości o zdrowie i życie własne oraz innych to działanie wbrew solidaryzmowi społecznemu i wbrew nauce Kościoła katolickiego.

Kierując się troską o życie i zdrowie wiernych, uczestniczących w życiu Kościoła, apelujemy do wszystkich księży proboszczów o bardzo poważne podejście do obowiązujących zasad, dotyczących liczby wiernych, którzy w jednym czasie mogą uczestniczyć w nabożeństwach.

Apel ten skierowany jest do wszystkich Księży, posługujący w parafiach Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, z wyraźnym wskazaniem ścisłego przestrzegania zasad sanitarno-epidemiologicznych. Tylko nasze wspólne i odpowiedzialne podejście do walki z epidemią uchroni nas przed koniecznością wprowadzania kolejnych, bardziej restrykcyjnych zasad bezpieczeństwa.

Na podstawie zapowiedzi Ministra Zdrowia, a także służb sanitarnych musimy liczyć się ze wzmożoną kontrolą służb w świątyniach. Nakładane mandaty karne oscylują w graniach od 10 do 30 tys. złotych w zależności od przekroczonego limitu. Odpowiedzialnym za zachowanie obowiązujących przepisów sanitarnych jest proboszcz parafii.

2. Doświadczenie Kościoła w Polsce uczy, że cywilne ograniczenia sanitarne nie są formą restrykcji wobec wierzących; wręcz przeciwnie, w niektórych przypadkach liturgia jest uprzywilejowana, w porównaniu z innymi formami aktywności społecznej. Dlatego nie należy traktować obecnej sytuacji jako okazji do protestu przeciwko ograniczaniu życia wiary, ale raczej odpowiedzialnie oraz z zachowaniem rozsądku współdziałać z władzami cywilnymi i służbami sanitarnymi na rzecz uchronienia wiernych przed zagrożeniem epidemii.

3. Dla zachowania właściwej liczby uczestników liturgii i uszanowania zaleceń służb sanitarnych, duszpasterze powinni dopilnować, aby w czasie nabożeństw nie przekroczyć wskazanych limitów, a tym samym narazić swoje wspólnoty na restrykcje lub powodować zgorszenie społeczne. Według najnowszych regulacji państwowych od dnia 27 marca br. w budynkach i innych obiektach kultu religijnego, przy zachowaniu odległości nie mniejszej niż 1,5 m, może znajdować się nie więcej uczestników niż 1 osoba na 20 m2 powierzchni, oprócz osób sprawujących kult religijny. Obowiązkowe są też maseczki, zasłaniające usta i nos.

4. Duszpasterze powinni zatroszczyć się, aby u wejścia do kościołów działały odpowiednie służby wiernych świeckich, które zadbają o przestrzeganie cywilnych ograniczeń sanitarnych związanych z liczbą osób, a także o właściwe odstępy między wiernymi. Nie wypada, aby taką służbę pełnił kapłan, zwłaszcza gdy ma celebrować liturgię. W kościele należy oznakować miejsca, które wierni powinni zajmować. Należy zaktualizować informację, przy wejściu do kościołów, o liczbie wiernych, mogących znajdować się równocześnie w świątyni.

Ograniczenia dotyczące procesji i znaków

1. Jeśli zachowuje się tradycyjne procesje Wielkiego Tygodnia (procesja z palmami, procesja z Najświętszym Sakramentem w Wielki Czwartek i w Wielki Piątek oraz procesja rezurekcyjna) powinny one w tym czasie odbywać się w formie skromniejszej, jedynie z udziałem celebransa i asysty, tak aby wierni mogli pozostać na swoich miejscach, gdyż wymogi sanitarne domagają się zachowania odstępów. Procesje te mogą odbywać się tylko wewnątrz świątyń.

2. Znak pokoju należy ograniczyć do skłonu głowy.

3. W czasie pandemii wypada wszelkie pocałunki liturgiczne zastąpić gestem skłonu: ucałowanie ołtarza, księgi. W Wielki Piątek celebrans sam może ucałować Krzyż.

4. Można powstrzymać się w czasie zaostrzonych rygorów sanitarnych od wykonywania ręką znaku krzyża na ustach podczas przygotowania do słuchania Ewangelii.

5. Duszpasterze powinni rozeznać, czy można bezpiecznie stosować pokropienia liturgiczne. Pokropienie nie musi mieć charakteru rozbudowanego i nie musi oznaczać dotarcia z wodą do każdego uczestnika liturgii, można np. pokropić lud stojąc w miejscu. Jeśli uzna się, że trzeba zaniechać pokropień, wypada
w odpowiednim momencie wykonać nad ludem znak krzyża, używając właściwej modlitwy (np. w czasie błogosławieństwa gałązek).

Komunia św. poza celebracjami

1. W czasie epidemii na indywidualną prośbę wiernego należy chętnie udzielać Komunii św. poza Mszą św., zwłaszcza przy okazji indywidualnej spowiedzi, zgodnie
z rozeznaniem duszpasterskim.

2. Istnieje możliwość, aby wierni, którzy łączą się duchowo ze wspólnotą Kościoła poprzez transmisję Mszy świętej za pośrednictwem telewizji, radia lub Internetu, mogli w wyznaczonych godzinach poza liturgią przyjąć Komunię Świętą w kościele, podchodząc pojedynczo w taki sposób, aby zachować normy bezpieczeństwa. Należy pamiętać, że Komunię poza liturgią można przyjąć tylko raz w ciągu dnia, a od Wielkiego Czwartku aż do wieczora Wielkiej Soboty Komunia poza liturgią jest zabroniona (z wyjątkiem Wiatyku w Wielką Sobotę i Komunii chorych w Wielki Piątek).

Zasady dotyczące sakramentu pojednania

1. Chociaż właściwym miejscem sprawowania spowiedzi jest konfesjonał (KPK kan. 964 § 1-2), to z uzasadnionej przyczyny spowiedź może się odbyć poza konfesjonałem (KPK kan. 964 § 3). W obecnych warunkach można sprawować ten sakrament np. w kościele, w kaplicy, w zakrystii, w sali katechetycznej, w biurze parafialnym lub w innym godnym miejscu, pozwalającym na zachowanie prywatności i zasad bezpieczeństwa.

2. Osoby, które ze względu na epidemię nie mogą przystąpić tymczasowo do spowiedzi, powinny skorzystać z możliwości, jakie daje prawo kościelne w tym zakresie. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 960) wyraźnie wskazuje, że w razie niemożliwości fizycznej obecności penitenta, stosuje się inne drogi pojednania, a nie spowiedź. Kodeks Prawa Kanonicznego w kan. 916 wskazuje, że zawsze ilekroć istnieje poważna racja i nie ma sposobności wyspowiadania się, wtedy dla usposobienia duszy do stanu łaski wierny jest obowiązany wzbudzić akt żalu doskonałego, który zawiera w sobie zamiar wyspowiadania się jak najszybciej. Katechizm Kościoła Katolickiego objaśnia, że żal, który wypływa z miłości do Boga miłowanego nade wszystko, jest nazywany żalem doskonałym lub żalem z miłości (contritio). Taki żal odpuszcza grzechy powszednie. Przynosi on także przebaczenie grzechów śmiertelnych, jeśli zawiera mocne postanowienie przystąpienia do spowiedzi sakramentalnej, gdy tylko będzie to możliwe (KKK 1452). Zawsze należy pamiętać, że uzyskane w ten sposób odpuszczenie grzechów jest związane z obowiązkiem ich wyznania podczas najbliższej możliwej okazji do spowiedzi, pod karą popadnięcia na nowo w grzech śmiertelny.

3. Okres pandemii nie może stać się usprawiedliwieniem dla nadużyć związanych z sakramentem pojednania, których szczególnie trzeba się wystrzegać. Nie wolno w sposób nieuprawniony korzystać z rozgrzeszenia ogólnego, nie jest także możliwa spowiedź przez środki komunikacji elektronicznej (np. telefon, komunikator internetowy itp.). Stolica Apostolska nigdy nie zezwoliła na spowiedź przez telefon, a wszystkie dotychczasowe wypowiedzi wyraźnie zakazują spowiedzi „na odległość” i wskazują, że w przestrzeni wirtualnej „nie ma sakramentów”. Zakazana jest publiczna spowiedź z indywidualnych grzechów.

Zasady dotyczące duszpasterstwa chorych

1. Po konsultacji z zainteresowanymi chorymi i ich rodzinami możliwe są przedświąteczne odwiedziny kapłana z sakramentami, w ich domach.

2. Komunię św. poza główną celebracją w Wielki Czwartek i Wielki Piątek można zanosić jedynie chorym i umierającym, natomiast w Wielką Sobotę wyłącznie umierającym. Od tej zasady Stolica Apostolska nie udzieliła wyjątków nawet na okres pandemii.

Wielka Sobota

1. Tradycyjne błogosławieństwo pokarmów wielkanocnych zaleca się, w miarę sprzyjających okoliczności, urządzić na zewnątrz kościoła. W mniejszych miejscowościach można zorganizować obrzęd przy krzyżach przydrożnych.
Ci, którzy nie będą uczestniczyć w tym sakramentalium, są zaproszeni do odmówienia modlitwy błogosławieństwa pokarmów wielkanocnych przed świątecznym śniadaniem według zaproponowanego wzoru (Załącznik – Błogosławieństwo pokarmów).

2. W Wielką Sobotę można zorganizować adorację Najświętszego Sakramentu przy Grobie Pańskim. Kapłani powinni zachęcać wiernych do tej szczególnej modlitwy adoracyjnej.

Odpusty

1. Penitencjaria Apostolska udzieliła odpustu specjalnego wiernym dotkniętym chorobą zakaźną spowodowaną koronawirusem, a także pracownikom służby zdrowia, członkom rodzin i wszystkim tym, którzy opiekują się osobami zakażonymi. Warunkiem uzyskania takiego odpustu jest brak przywiązania do grzechu oraz duchowa łączność poprzez środki masowego przekazu z celebracją Mszy Świętej, odmawianiem Różańca Świętego, pobożną praktyką Drogi Krzyżowej lub innymi formami pobożności. A także wtedy, gdy wierni przynajmniej odmówią Wyznanie Wiary, Modlitwę Pańską i pobożne wezwanie do Najświętszej Maryi Panny, ofiarując tę próbę w duchu wiary w Boga i miłości wobec swoich braci i sióstr, z wolą wypełnienia zwykłych warunków (spowiedź sakramentalna, komunia eucharystyczna i modlitwa w intencji Ojca Świętego) tak szybko, jak będzie to możliwe.

2. Dla osób, które ze względu na niemożność uczestniczenia w liturgii, dokonują aktu Komunii duchowej, Kościół przewidział odpust cząstkowy za dołączenie do tego aktu modlitwy Duszo Chrystusowa.

3. Korzystanie z łask odpustu udzielanych przez Kościół w czasie pandemii może być wyrazem miłości szczególnie wobec zmarłych ofiar pandemii.

Wskazania odnośnie do wiernych pozostających w domach

1. Osoby, które nie mogą uczestniczyć osobiście w liturgii, nie powinny poddawać się pokusie przygnębienia, ale raczej powinny wzbudzać w sobie ducha wdzięczności za tych, którzy niejako w ich imieniu uczestniczą w sakramentach i za nich się modlą w świętym zgromadzeniu.

2. W okresie ograniczeń wielką wagę ma duchowa łączność z celebracjami transmitowanymi za pośrednictwem środków społecznego przekazu, która chociaż nie jest uczestnictwem w pełnym tego słowa znaczeniu, posiada wielką wartość duchową. Zachęca się osoby łączące się w ten sposób z celebracjami, aby w swoich domach zachować uroczysty charakter tego wydarzenia.

3. Gdy z powodu epidemii nie można wziąć udziału w zgromadzeniu liturgicznym, cennym sposobem jednoczenia się ze wspólnotą jest trwanie na modlitwie liturgicznej Kościoła poprzez sprawowanie Liturgii Godzin, do której zaproszeni są wszyscy wierni, a szczególnie ci, którzy nie mogą uczestniczyć w zgromadzeniach.

4. Szczególnym wyrazem łączności duchowej z Kościołem jest praktyka Komunii duchowej (nazywanej także Komunią pragnienia), do której zachęca się wszystkich nie mogących przystąpić do Komunii sakramentalnej. Akt Komunii duchowej wymaga stanu łaski uświęcającej. Chociaż modlitwa odmawiana przy akcie Komunii duchowej może być dobrana zgodnie z pobożnością wiernych, to Kościół przewidział do aktu Komunii duchowej dołączenie modlitwy Duszo Chrystusowa i związał z nią odpust cząstkowy (Wykaz odpustów, nad. 8, s. 56).

                                                                                                                                                                                      + Edward Dajczak

                                                                                                                                                                           Biskup Koszalińsko-Kołobrzeski

 

                                                                                                                                                                                        Wacław Łukasz

                                                                                                                                                                                         Kanclerz Kurii

Koszalin, dn. 25.03.2021 r.

Print Friendly, PDF & Email